ابعاد رفاه اجتماعی

 فرهاد ناوشکی-mرفاه اجتماعی تعبیری است معطوف به وضعیت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی که حفظ کرامت انسانی و مسئولیت‌پذیری افراد جامعه، در قبال یکدیگر و ارتقای توانمندی‌ها، از اهداف آن است. رفاه اجتماعی یکی از معیارهای مناسب برای بررسی وضعیت کلان اقتصادی و ارزیابی عملکرد سیاست گذاران در جامعه است و یک مقوله یکپارچه از تلاقی عوامل اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی است که بیشتر به یک وضع چندجانبه - اقتصادی ، اجتماعی و سیاسی - معطوف است و حفظ شان انسانها و مسوولیت پذیری جامعه در قبال آن و ارتقای توانمندی کلی جامعه در عرصه های فردی و جمعی از اهداف اساسی آن است .
رفاه نشاندهنده قدرت خرید و توانایی در کسب تسهیلات و امکانات زندگی است و همچنین رفاه اجتماعی درواقع برابر مجموع رفاه افراد در یک جامعه است . بنا بر برخی تعاریف ، رفاه اجتماعی دو بعد مادی و معنوی زندگی را در برمی گیرد.
 بعد مادی بر تا مین نیازهای اساسی ، خوراک، پوشاک، شغل ، مسکن و بهداشت و درمان تا کید دارد و بعید معنوی را هم می توان شامل سواد و آموزش، سلامت ، حمایت قانونی از عموم مردم و برخورداری از حقوق انسانی ، سیاسی ، اجتماعی و اقتصادی دانست . یکی از معیارهای مناسب برای سنجش شرایط هر کشوری ، ارزیابی وضعیت رفاهی آن کشور است ، ازاین رو بهبود وضعیت رفاه اجتماعی هر جامعه _ای باید به عنوان یکی از اهداف کلان اقتصادی مدنظر قرار گیرد، چراکه برای اعمال سیاست های درست ، توجه به شرایط رفاهی افراد هر جامعه ای حائز اهمیت بوده و بهبود وضعیت رفاهی افراد یک جامعه خود می تواند معیاری برای سنجش عملکرد سیاست گذاران تلقی شود.
شاخص‌هایی که در ایران برای رفاه اجتماعی در نظر گرفته می‌شود، عبارت‌اند از: آموزش و پرورش، بهداشت، درمان، تغذیه، مسکن، اشتغال جمعیت و نیروی انسانی، هزینه و درآمد تأمین اجتماعی.در کنار شاخص‌های اصلی، چند شاخص فرعی نیز برای رفاه در نظر گرفته می‌شود؛ از جمله: گذران اوقات فراغت، دسترسی به تسهیلات فرهنگی، محیط ‌زیست و امنیت فرد در برابر تجاوزات مالی و جانی.. حل یا کنترل مسائل اجتماعی؛ هر چند اتفاق نظر کاملی در مفهوم و محتوای آنچه مسئله اجتماعی خوانده می‌شود، وجود ندارد، اما در مورد مسائلی مانند بیکاری، خشونت، استعمال مواد مخدر، فقر، خودکشی و سرقت، توافق عام وجود دارد.
 تأمین نیازها؛ این مفهوم نیز از چند دهه پیش، تحول قابل توجهی یافته و علاوه‌بر شمول آن بر ابعادی مانند نیازهای زیستی، مسکن، آموزش، بهداشت و نیازهای دیگری که برای زندگی منطقی و مناسب در جامعه ضروری است را شامل می‌شود. . تامین فرصت‌های اجتماعی برابر؛ این مفهوم، به معنی برابری فرصت‌ها در مقابل شغل، آموزش و ارتقاء اجتماعی، صرف‌نظر از موقعیت‌های فردی است. در صورت نابرابری فرصت‌ها، گرایش به روش غیرقانونی و غیرمنطقی، برای دستیابی به نیازها، بروز خواهد کرد. این مشکل، در نهایت به گستردگی حوزه اوّل، یعنی مسائل اجتماعی، می‌انجامد. رفاه اجتماعی دارای چهار الگوی زیر است: سنتی، برقراری مجدد عدالت اجتماعی، توسعه اجتماعی و الگوی جدید جهانی. رفاه اجتماعی ابعاد مختلفی را دربر می‌گیرد؛ از جمله:
· بعد زیستی؛ شامل سلامت جسمی (در مقابل معلولیت و بیماری) و سلامت روانی (ترکیب جمعیت، هرم سنی، امید به زندگی، تغذیه و ...)؛
· بعد حقوقی؛ شامل قوانین حمایت از گروه‌های آسیب‌دیده و آسیب‌پذیر، قوانین مربوط به کودکان، نوجوانان و زنان، قوانین کیفری جزائی در مورد بزهکاری، جوانان و آسیب‌های اجتماعی؛
· بعد اجتماعی؛ شامل مسائلی چون امنیت، مهارت اجتماعی، فراغت، اشتغال، خانواده، آسیب ‌اجتماعی، جمعیت، گروه‌های در معرض خطر؛ از جمله زنان و کودکان و مشارکت اجتماعی؛
· بعد اقتصادی؛ شامل بررسی فقر، امنیت، توسعه اقتصادی، اشتغال، مسکن، سیستم پرداخت یارانه‌ای، اقتصاد خیریه‌ای و غیرانتفاعی، عدالت اجتماعی‌، حمایت اقتصادی از اقشار آسیب‌پذیر و ....